Nobelove nagrade za književnost dobili su Olga Tokarczuk za 2018. godinu i Peter Handke za 2019. godinu!

Kako se ističe u obrazloženjima, Olga Tokarczuk nagrađena je za “narativnu imaginaciju koja enciklopedijskom strašću predstavlja prelaženje granica kao oblik života”, a Peter Handke za “uticajan rad koji lingvističkom inventivnošću istraživao periferiju i specifičnost ljudskoga iskustva”.

Trajni sekretar Švedske akademije Mets Malm je rekao se u trenutku obavještavanja Handke nalazio u svom domu, a Tokarczukova je bila na turneji promocije knjiga po Njemačkoj i da je morala zaustaviti auto pored puta kada joj je zazvonio telefon.

Pobjednici su odabrani samo nekoliko dana nakon što je Švedska akademija obećala da će se truditi da se odmaknu od “dominantno muške i eurocentrične prošlosti Nobelove nagrade za književnost” i nakon prethodno nikad viđene dvije godine skandala, te se nadaju da će ovogodišnjim izborima uspjeti povratiti nešto od narušene reputacije.

 

Olga Tokarczuk

Olga Tokarczuk je poljska književnica i psihološkinja. Dobitnica brojnih književnih priznanja i nagrada. Njene knjige su prevedene na dvadeset svjetskih jezika.

Olga Tokarczuk je rođena 21. januara 1962. godine u Sulehovu, gradu u kom je provela najranije djetinjstvo. Diplomirala je psihologiju na Univerzitetu u Varšavi. Sebe smatra učenikom Кarla Junga, i njegova psihologija se osjeća kroz njeno književno stvaralaštvo. Od 1989. godine se potpuno posvetila književnom radu, napustila rad u klinici i preselila se u Кrajanovu, selo kod Nove Rude. Кnjiževnu karijeru je počela 1979. godine objavljujući svoje priče u omladinskom časopisu Na przełaj, pod pseudonimom Nataša Borovin (Natasza Borowin). Nastavila je da objavljuje priče i pjesme po raznim književnim časopisima.

Prvi roman U potrazi za knjigom objavila je 1993. godine. Кritičari su ga odlično prihvatili, kao i roman E. E. objavljen dvije godine kasnije. Treći roman Pamtivek i druga doba je njen najveći uspjeh do tad. Кnjiga je osvojila veliki broj nagrada, i uvrštena je u srednjoškolsku lektiru.

Poslije ovog romana kratki oblici očigledno postaju njen omiljeni žanr, jer objavljuje nekoliko zbirki kratkih priča, kao i esej o romanu Lutka Boleslava Prusa. Sledeći roman Dnevna kuća, noćna kuća objavila je 1998. godine. To je netipičan roman, prepun esejskih zapažanja, očigledno inspirisanim mjestom u kome živi. Ana u grobnicama svijeta , roman iz 2006. godine, je ponovo ispričan mit o sumerskoj boginji Inani.

Slijedi roman Beguni o fenomenu putovanja u 21. vijeku, te sa njim i brojne nagrade, od kojih je najznačajnija Međunarodna Man Buker nagrada. Naredni roman Vuci svoje ralo po kostima mrtvih objavljen je 2009. godine. U romanu se bavi pitanjem tretiranja životinja. Кnjige Jakovljeve iz 2014. je istorijski roman o Poljskoj 18. vijeku.

Olga Tokarčuk je jedan od organizatora Međunarodnog festivala pripovijetke u Vroclavu. Od 2008. godine predaje kreativno pisanje na Univerzitetu u Opolu i Jagelonskom univerzitetu u Кrakovu. Vodi izdavačku kuću Ruta. Po mnogim njenim knjigama su rađene i pozorišne predstave i filmovi. Film Pokot (eng. Spoor) po romanu Vuci svoje ralo po kostima mrtvih, u režiji Agnješke Holand osvojio je nagradu Srebrni medved Alfred Bauer na Berlinskom filmskom festivalu 2017. godine.

 

Peter Handke

Peter Handke austrijski je književnik i prevodilac. Rođen je 6. decembra 1942. u Griffenu, malom mjestu u Koruškoj. Dobitnik je mnogih nagrada međunarodnog značaja i smatra se jednim od najvećih savremenih austrijskih književnika.

Zbog svog angažmana prema ratu u Jugoslaviji bio je kritikovan u mnogim književnim krugovima, mada svoje reakcije uglavnom objavljuje u knjigama, izbjegavajući novinske i televizijske intervjue i posvećuje se pisanju o sukobima i nerazumjevanjima u politički podijeljenoj Evropi i Balkanu. Handke je u našim krajevima poznatiji kao kontroverzni autor koji se godinama tokom rata u bivšoj Jugoslaviji zalagao za srpske interese. Godine 2005. svjedočio je pred Haškim sudom kao svjedok obrane bivšeg predsjednika Srbije i SRJ Slobodana Miloševića, dok je 2006. čak i govorio na njegovoj sahrani.

Član je SANU, Akademije nauka i umjetnosti Republike Srpske od 2012. godine i Slovenačke akademije nauka i umjetnosti. Od 1991. godine živi u mjestu Chaville 7 km udaljenom od Pariza u Francuskoj.

Najpoznatije Handkeovo djelo je Golmanov strah od jedanesterca koje je kasnije preradio u scenarij za zapaženi istoimeni film Wima Wendersa.

 

Švedska akademija je proces odabira kandidata oduvijek obavijala debelim velom misterije, no ono što jeste poznato je da je mandat žirija kojeg čini 18 članova doživotan (odskora, sa mogućnošću podnošenja ostavke), te da se nominovani kandidati mogu otkriti tek nakon 50 godina.

Međutim, to naravno samo raspaljuje raspravu i pretpostavke o imenima kandidata. Tako neka od imena koja su spominjana u nagađanjima uključuju i Ruskinju Lyudmilu Ulitskayu, kraljicu karipske književnosti Gvadalupljanku Maryse Condé, autorku Sluškinjine priče Kanađanku Margaret Etvud, Mađara László Krasznahorkai, kao i vječite kandidate Haruki Murakami i Ngugi wa Thiong’o.

Podsjećamo, do danas je ukupno postojalo 116 dobitnika Nobelove nagrade za književnost – od kojih je samo 15 žena. Engleski je daleko najdominantniji jezik (29 pisaca), a slijede francuski (14), njemački (14), španski (11) i švedski (7).

Zadnjih deset dobitnika nagrade za književnost su Kazuo Ishiguro, Bob Dylan, Svetlana Alexievich, Patrick Modiano, Alice Munro, Mo Yan, Tomas Transtroemer, Mario Vargas Llosa, Herta Mueller i Jean-Marie Gustave Le Clezio.

Izvor vijesti: Redakcija / lolamagazin.com